Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov phát biểu trong cuộc gặp gỡ với các sinh viên và giảng viên tại Học viện Quan hệ Quốc tế Nhà nước Moscow (MGIMO) ở Moscow, Nga. Ảnh: Sputnik
Hôm 23/3, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cảnh báo rằng nếu NATO đồng ý với đề xuất của Ba Lan về việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình tới Ukraine, động thái này có thể gây ra xung đột quân sự giữa khối do Mỹ đứng đầu và Moscow.
Ngoại trưởng Lavrov cũng tuyên bố rằng Warsaw đang mong muốn thiết lập một chỗ đứng vững chắc ở thành phố Lviv, phía tây Ukraine và ở lại đó sau khi xung đột kết thúc. "Tại sao không? Ba Lan có những suy nghĩ như vậy, và không chỉ suy nghĩ, điều này từng xảy ra trong quá khứ," ông nói.
"Ba Lan đã tuyên bố về hội nghị thượng đỉnh NATO và đốc thúc việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình tại Ukraine. Tôi hy vọng họ hiểu những hậu quả. Đây sẽ là một cuộc đụng độ trực tiếp giữa lực lượng vũ trang Nga và NATO, một kết cục mà tất cả đều muốn tránh", ông nêu rõ.
Đầu tuần trước, Thủ tướng của Ba Lan, Cộng hòa Séc và Slovenia được cho là đã đến Kiev để gặp Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Sau đó, Phó Thủ tướng Ba Lan Jarosław Kaczynski tuyên bố NATO nên triển khai sứ mệnh gìn giữ hòa bình ở Ukraine trong khi EU nên trao cho Kiev tư cách ứng viên chính thức. "Tôi tin rằng một sứ mệnh gìn giữ hòa bình của NATO là cần thiết, một sứ mệnh có thể tự vệ và hoạt động tại Ukraine", ông Kaczynski nói.
Trước đó, Thủ tướng Anh Boris Johnson đã bác bỏ yêu cầu của Kiev về việc thiết lập vùng cấm bay trên lãnh thổ Ukraine, ông nói rằng điều này chắc chắn sẽ dẫn đến một cuộc đụng độ trực tiếp với Nga. Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng tuyên bố rằng: "Washington sẽ không xung đột với Nga ở Ukraine", đồng thời cảnh báo rằng một cuộc đối đầu trực tiếp giữa NATO và Moscow nhiều khả năng sẽ dẫn đến Thế chiến III.
S-400 Triumf (theo cách gọi của NATO là SA-21 Growler) là hệ thống tên lửa phòng không tầm xa tiên tiến nhất của Nga được đưa vào hoạt động từ năm 2007. S-400 có thể tấn công các mục tiêu ở khoảng cách 400 km. Ngoài ra hệ thống có thể đạt tốc độ 4,8km/giây và nhắm bắn đồng thời 80 mục tiêu.
Theo hãng thông tấn RIA (Nga), hệ thống này được thiết kế để tiêu diệt các máy bay, tên lửa hành trình và đạn đạo, kể cả tên lửa tầm trung, đồng thời, trong trường hợp cần thiết, nó cũng có thể được sử dụng để tấn công các mục tiêu mặt đất.
So với hệ thống đối thủ MIM-104 Patriot của Mỹ, S-400 vượt trội về mọi thông số: Thời gian triển khai chiến đấu nhanh hơn (5 phút so với 30 phút), tầm bắn xa hơn (400 km so với 240 km), số mục tiêu có thể theo dõi cao hơn (300 so với 100), cự lý phát hiện mục tiêu lớn hơn (600 km so với 350 km) cũng như có thể đánh chặn mục tiêu bay nhanh hơn (4,8 km/giây so với 2 km/giây).
Phát biểu với ITV News, cựu lãnh đạo Ukraine đề nghị Thủ tướng Anh "vui lòng" không so sánh xung đột giữa Nga và Ukraine với Brexit.
“Có bao nhiêu người Anh chết vì Brexit? Không có", ông Poroshenko tuyên bố.
“Tôi có thể hỏi ông có bao nhiêu ngôi nhà bị phá hủy vì Brexit không? Chúng tôi có toàn bộ thành phố đã bị phá hủy hoàn toàn. Với tình hình này, xin vui lòng, không so sánh", cựu lãnh đạo Ukraine nói thêm.
Những tuyên bố của ông Poroshenko được đưa ra sau khi Thủ tướng Anh Johnson gây ra tranh cãi khi ông đưa ra một so sánh trực tiếp về cuộc chiến ở Ukraine và Brexit trong một bài phát biểu của Đảng Bảo thủ hôm thư Bảy tuần trước.
“Đó là bản năng của người dân đất nước này, giống như người dân Ukraine, luôn chọn tự do. Khi người dân Anh bỏ phiếu cho Brexit với số lượng lớn như vậy, đó là vì họ muốn được tự do làm những điều khác biệt và để đất nước này có thể tự vận hành chính nó", ông Johnson tuyên bố.
Mặc dù sau đó bị chỉ trích vì tuyên bố như vậy, nhưng Thủ tướng Anh đã từ chối rút lại sự so sánh của mình và khẳng định ông không có ý "xúc phạm" Ukraine.
Xung đột tại Ukraine dường như chưa có dấu hiệu hạ nhiệt sau gần một tháng Nga mở chiến dịch quân sự. Ngoài kiểm soát Kherson, Nga tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch bao vây nhiều thành phố lớn khác, trong đó có thủ đô Kiev. Các vùng ven thủ đô Ukraine đang chứng kiến giao tranh quyết liệt.
Cao ủy Liên Hợp Quốc về Người tị nạn (UNHCR) cho biết gần 3,6 triệu người Ukraine đã sơ tán sang các nước láng giềng từ khi chiến sự bùng phát, nhấn mạnh quy mô khủng hoảng hiện nay "vượt xa mọi kịch bản tồi tệ nhất từng được xem xét". Tổng cộng hơn 10 triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa.
Một chiếc SU-27 của Ukraine bay trên căn cứ không quân Ozerne ở miền bắc Ukraine vào năm 2018. Ảnh AFP/Getty Images.
Andriy lao vào buồng lái tiêm kích Su-27 của mình và điều khiển máy bay cất cánh lên không trung càng nhanh càng tốt. Viên phi công Ukraine bay nhanh đến nỗi anh ta thậm chí còn... chưa biết nhiệm vụ cụ thể của mình trong đêm là gì, mặc dù mọi nhiệm vụ thường giống nhau - đó là đối đầu với Không quân Nga - lực lượng vốn được cho là vượt trội hơn nhiều so với Ukraine nhưng đến nay vẫn chưa giành được quyền kiểm soát bầu trời nước này, theo New York Times.
Andriy, phi công của Lực lượng Không quân Ukraine đã trả lời phỏng vấn New York Times với điều kiện giấu cấp bậc và họ (chỉ nêu tên).
"Tôi chỉ cần cất cánh!", Andriy nói.
Ban đầu, khi xung đột giữa Nga và Ukraine nổ ra, các nhà phân tích quân sự dự đoán Không quân Nga sẽ nhanh chóng phá hủy hoặc làm liệt kê hệ thống phòng không và các phi đội bay của Ukraine. Nhưng đã một tháng giao tranh, điều này vẫn chưa xảy ra.
Thay vào đó, các trận không chiến giằng co giữa 2 bên vẫn đang diễn ra trên bầu trời Ukraine.
Andriy, một phi công của Lực lượng Không quân Ukraine. Ảnh New York Times.
Andriy, 25 tuổi và đã thực hiện 10 nhiệm vụ trong cuộc xung đột, cho biết: “Mỗi khi tôi cất cánh, tôi đối mặt với một cuộc chiến thực sự. Những cuộc không chiến với chiến đấu cơ Nga đều không cân sức. Họ luôn có số lượng chiến đấu cơ nhiều gấp 5 lần (chúng tôi)".
Thành công của các phi công Ukraine trong các nhiệm vụ bảo vệ bầu trời đã giúp bảo vệ các binh sĩ Ukraine trên mặt đất và ngăn chặn các cuộc oanh tạc có thể mở rộng hơn của lực lượng Nga. Các phi công Ukraine được cho là đã đánh chặn được không ít tên của Nga.
Các quan chức Ukraine cũng tuyên bố, quân đội nước này đã bắn rơi được 97 máy bay Nga cánh cố định. Hiện New York Times không thể xác định độc lập tuyên bố của phía Ukraine nhưng tàn tích của các máy bay chiến đấu được cho là thuộc về Nga đã rơi xuống sông, đồng ruộng và nhà cửa.
Lực lượng Không quân Ukraine đang hoạt động gần như hoàn toàn bí mật. Các máy bay chiến đấu của họ có thể bay từ các căn cứ ở miền tây Ukraine. Các sân bay ở đây bị ném bom nhưng chúng vẫn có đủ khả năng để cất cánh hoặc hạ cánh - hoặc thậm chí, các phi công Ukraine có thể cất cánh... từ đường cao tốc.
Các nhà chức trách Ukraine cho biết, Nga được cho là thực hiện khoảng 200 phi vụ bay mỗi ngày trong khi Ukraine chỉ duy trì từ 5 đến 10 phi vụ".
Nhưng các phi công Ukraine có một lợi thế. Ở hầu hết đất nước, khi phi công Nga bay qua lãnh thổ vẫn đang do quân đội Ukraine kiểm soát, họ sẽ rơi vào tầm ngắm của tên lửa phòng không và máy bay có thể bị bắn hạ.
“Ukraine đã hoạt động hiệu quả trên bầu trời bởi vì chúng tôi hoạt động trên mảnh đất chính của mình. Đối phương bay vào không phận của chúng tôi. Họ đang bay vào khu vực bao phủ của hệ thống phòng không của chúng tôi", Yuriy Ihnat, phát ngôn viên của Lực lượng Không quân Ukraine cho biết.
Máy bay không người lái Bayraktar TB2 tham gia một cuộc duyệt binh ở Kiev, Ukraine. Ảnh AP
Dave Deptula, một học giả cao cấp tại Học viện Không quân Mỹ và là người lập kế hoạch tấn công chính cho chiến dịch Bão táp sa mạc ở Iraq cho biết, sự trình diễn xuất sắc của các phi công Ukraine đã giúp họ khắc phục được điểm bất lợi về quân số.
Ông Deptula cho biết, Ukraine hiện chỉ có khoảng 55 máy bay chiến đấu đang hoạt động. Thậm chí con số này còn đang giảm dần do các vụ bắn rơi và hỏng hóc kỹ thuật.
Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky đã nhiều lần kêu gọi các nhà lãnh đạo phương Tây hỗ trợ Lực lượng Không quân Ukraine và yêu cầu NATO thực hiện vùng cấm bay trên cả nước - nhưng bị khước từ.
Slovakia và Ba Lan đã cân nhắc gửi các máy bay chiến đấu MiG-29 cho Ukraine. Đây là loại máy bay mà các phi công Ukraine có thể bay với các khóa đào tạo bổ sung tối thiểu. Tuy nhiên, vẫn chưa có sự chuyển giao nào được thực hiện.
“Quân đội Nga đã bắn gần 1.000 tên lửa vào Ukraine, vô số bom”, ông Zelensky nói trong một bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ vào ngày 16/3 đồng thời kêu gọi Mỹ gửi thêm máy bay cho quân đội Ukraine.
Máy bay không người lái cũng là một công cụ hữu ích trong kho vũ khí của quân đội Ukraine, nhưng không đóng vai trò chính trong cuộc chiến để giữ quyền kiểm soát bầu trời.
Ukraine đã sử dụng Bayraktar TB-2, một loại máy bay cánh quạt - máy bay không người lái vũ trang do Thổ Nhĩ Kỳ sản xuất cực hiệu quả để tiêu diệt xe tăng hoặc pháo binh trên mặt đất nhưng không thể phá hủy máy bay Nga. Nếu hệ thống phòng không của Ukraine bị vô hiệu, các chiến đấu cơ Nga có thể dễ dàng hạ gục chúng.
Các trận không chiến vốn rất hiếm xảy ra trong chiến tranh hiện đại, nhưng nay được cho là đã trở nên phổ biến hơn trong xung đột giữa Nga và Ukraine.
Trên thực tế, các phi công Mỹ đã cực kỳ hiếm thực hiện các trận không chiến từ Chiến tranh Iraq đầu năm 1991. Từ sau sự kiện này, các chiến đấu cơ của Mỹ chỉ tham gia 2 trận không chiến, một lần ở Balkan và một lần nữa ở Syria, theo ông Deptula.
Trên bầu trời Ukraine, Andriy cho biết anh dựa vào các công cụ để phân tích vị trí của máy bay đối phương.
Andriy tuyên bố đã bắn hạ chiến đấu cơ Nga nhưng không được phép tiết lộ số lượng và chủng loại.
"Tôi chủ yếu nhận nhiệm vụ tấn công/phản công chống lại các mục tiêu trên không. Tôi phải tấn công máy bay của đối phương", Andriy nói.
Theo New York Times, hầu hết các cuộc không chiến ở Ukraine diễn ra vào ban đêm. Trong các trận không chiến ở Ukraine, phi công Andriy cho biết, người Nga đã điều khiển một loạt máy bay Sukhoi hiện đại, chẳng hạn như Su-30, Su-34 và Su-35.
Ngoài nhiệm vụ không chiến trực tiếp với các chiến đấu cơ Nga, Andriy còn cho biết, anh còn nhận sứ mệnh điều khiển máy bay lượn vòng qua một loạt các bờ biển, nhử quân đội Nga bắn tên lửa rồi tìm cách né tránh để làm tiêu hao kho vũ khí của Nga.
“Thời gian tôi có để tự cứu mình phụ thuộc vào khoảng cách mà tên lửa bắn vào tôi và chủng loại lửa tên", Andriy nói.
Bầu trời Kiev trong một cuộc không chiến vào tuần trước.Ảnh New York TImes.
Andriy đã tốt nghiệp Trường Không quân Kharkiv, hiện thực hóa giấc mơ trở thành một phi công thời niên thiếu.
“Cả tôi và bạn bè của tôi đều không bao giờ nghĩ rằng chúng tôi sẽ phải đối mặt với một cuộc chiến thực sự", Andriy chia sẻ.
Khi xung đột nổ ra, Andriy đã đưa vợ đến nơi an toàn hơn ở Ukraine, viên phi công nói và cho biết thêm rằng, hiện vợ anh đang đan lưới để giúp quân đội Ukraine phòng thủ trước Nga.
"Tôi chỉ có thể sử dụng các kỹ năng của mình để chiến thắng. Kỹ năng của tôi tốt hơn người Nga. Nhưng mặt khác, nhiều đồng nghiệp của tôi, và thậm chí là cả những phi công có kinh nghiệm hơn tôi đã tử trận”, Andriy chia sẻ.
Một người lính hút thuốc khi đi cạnh một tòa nhà bị phá hủy sau một vụ đánh bom ở khu phố Satoya của Kiev, Ukraine, ngày 20/3. Ảnh AP
Các quan chức cấp cao giấu tên của Mỹ cho biết họ tin rằng, Nga đang thay đổi chiến lược, chuyển sang thực hiện "một kế hoạch B". Theo đó, họ sẽ không còn tập trung vào việc "chinh phục" toàn bộ Ukraine, bao gồm cả thủ đô Kiev để thiết lập một chính quyền mới thân Nga như ban đầu.
Sau khi quân đội Nga không nhanh chóng "chinh phục" được Ukraine như họ mong đợi, mục tiêu bây giờ là giữ vững các khu vực họ đang kiểm soát ở phía đông nam của đất nước trong khi tiếp tục các chiến thuật bao vây các thành phố ở các khu vực khác để giành được những nhượng bộ quan trọng bao gồm cam kết về sự trung lập của Ukraine, Wall Street Journal đưa tin.
“Dựa trên các đánh giá của chúng tôi về mặt quân sự, có vẻ như họ đang quay lại các chiến thuật bao vây", một quan chức Mỹ giấu tên cho biết.
Các chiến thuật bao vây tại thành phố cảng Mariupol và các thành phố khác gợi nhớ đến các phương pháp mà Nga đã sử dụng trong cuộc xung đột ở Grozny (Chechnya) vào năm 1999 và 2000.
Cho đến nay, các lực lượng Nga đã tiến sâu vào Mariupol, mặc dù họ vẫn chưa giành được toàn quyền kiểm soát thành phố chiến lược này. Một khi Mariupol thất thủ, đây sẽ là một bước quan trọng giúp các lực lượng Nga tạo ra một hành lang trên bộ tới Crimea - được Moscow sáp nhập vào năm 2014.
Ukraine đã bác bỏ "tối hậu thư" cuối cùng của Moscow để hạ vũ khí đầu hàng ở Mariupol vào thứ Hai 21/3.
Theo Times Of Israel, những thông tin trên không phải là một đánh giá tình báo chính thức, mà là ý kiến của một số quan chức Mỹ về "một kế hoạch B" của các lực lượng Nga.
Tình trạng của Kiev
Một số quan chức Mỹ nói chuyện với WSJ cho biết, tình trạng của thủ đô Ukraine là một câu hỏi mở và không rõ liệu Nga có khả năng chiếm giữ Kiev trước sự kháng cự của Ukraine hay họ có tiến hành một cuộc tấn công tổng lực vào thành phố này hay không.
Tuy nhiên, một báo cáo của tình báo Anh hôm 21/3 cho biết Kiev vẫn là trọng tâm trong các kế hoạch quân sự của Nga, bất chấp việc các lực lượng Nga “tiếp tục đạt được ít bước tiến”.
“Giao tranh ác liệt vẫn tiếp diễn ở phía bắc Kiev", Bộ Quốc phòng Anh cho biết trong một tuyên bố.
Các lực lượng Nga tiến vào thành phố từ phía đông bắc cũng bị đình trệ. Các lực lượng tiến công từ hướng Hostomel về phía tây bắc đã bị quân đội Ukraine đẩy lùi
"Phần lớn lực lượng Nga vẫn cách trung tâm thành phố hơn 25 km", Bộ Quốc phòng Anh nhấn mạnh.
Báo cáo tình báo của Anh kết luận rằng “Kiev vẫn là mục tiêu chính và các lực lượng Nga có khả năng ưu tiên nỗ lực bao vây thành phố trong những tuần tới”.